Sprawozdanie z III Międzynarodowego Sympozjum Naukowego „Edukacja włączająca – codzienne wyzwania, edukacja na uczelniach”
W dniach 17–18 listopada 2025 roku odbyło się III Międzynarodowe Sympozjum Naukowe pt. „Edukacja włączająca – codzienne wyzwania, edukacja na uczelniach”, zorganizowane w formule online na platformie Microsoft Teams. Wydarzenie zostało przygotowane przez Uniwersytet w Preszowie (Słowacja) we współpracy z partnerami projektu: Uniwersytetem Śląskim w Katowicach (Polska), Uniwersytetem w Debreczynie (Węgry) oraz Ambis University (Czechy). Sympozjum realizowano w ramach międzynarodowego projektu wyszehradzkiego „Structures of uncertainty”: inclusive education in Central and Eastern European countries („Struktury niepewności”: edukacja włączająca w krajach Europy Środkowej i Wschodniej), finansowanego przez Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki.
Celem wydarzenia była prezentacja wyników badań oraz wymiana doświadczeń dotyczących edukacji włączającej w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązań stosowanych w Czechach, na Słowacji, Węgrzech i w Polsce. Sympozjum zgromadziło przedstawicieli środowisk akademickich, pedagogów, nauczycieli, studentów oraz ekspertów zajmujących się problematyką inkluzji społecznej i edukacyjnej.
Pierwszy dzień obrad poświęcono zagadnieniom związanym z edukacją dzieci i młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Sesję otworzyli koordynatorzy projektu: dr Dorota Prysak z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, prezentując zarys założeń projektu oraz cele międzynarodowej współpracy badawczej. W dalszej części zaprezentowano referaty dotyczące społecznych postaw wobec osób z niepełnosprawnością intelektualną i spektrum autyzmu na Węgrzech, strategicznych dokumentów i projektów wspierających edukację włączającą na Słowacji, znaczenia mentoringu w kształceniu zawodowym oraz działań na rzecz dzieci pochodzących ze środowisk zagrożonych wykluczeniem społecznym. Istotnym elementem obrad była także prezentacja doświadczeń litewskich dotyczących polityki inkluzyjnej wobec osób z niepełnosprawnościami w szkolnictwie wyższym.
Druga część pierwszego dnia została poświęcona doświadczeniom czeskim. Wystąpienia koncentrowały się na problematyce wdrażania edukacji włączającej w dokumentach programowych, zagadnieniach inkluzji w środowiskach penitencjarnych, edukacji osób starszych oraz wsparciu uczniów szczególnie uzdolnionych. Referaty ukazały szerokie rozumienie idei inkluzji, wykraczające poza tradycyjnie pojmowaną edukację specjalną.
Drugiego dnia obrady koncentrowały się na problematyce edukacji włączającej w szkolnictwie wyższym. W panelu poświęconym doświadczeniom węgierskim przedstawiono uwarunkowania prawne studiowania osób z niepełnosprawnościami, rozwiązania stosowane na Uniwersytecie w Debreczynie oraz kwestie związane z nauką języków obcych i egzaminami językowymi studentów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
Kolejna sesja, moderowana przez dr Tomasza Kasprzaka z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, poświęcona została rozwiązaniom wspierającym budowanie społeczeństwa włączającego poprzez szkolnictwo wyższe w Polsce.
Przedstawione podczas sympozjum referaty i dyskusje wskazały, że mimo odmiennych uwarunkowań prawnych i organizacyjnych kraje Europy Środkowo-Wschodniej mierzą się z podobnymi wyzwaniami związanymi z zapewnieniem równego dostępu do edukacji. Szczególnie podkreślano znaczenie współpracy międzyinstytucjonalnej, rozwijania kompetencji kadry pedagogicznej i akademickiej, tworzenia dostępnego środowiska edukacyjnego oraz wdrażania rozwiązań odpowiadających na zróżnicowane potrzeby uczniów i studentów.
III Międzynarodowe Sympozjum Naukowe stanowiło ważne forum wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy badaczami oraz praktykami z Czech, Słowacji, Węgier i Polski. Spotkanie potwierdziło potrzebę dalszych badań nad edukacją włączającą oraz wzmacniania współpracy międzynarodowej na rzecz budowania bardziej dostępnych i sprawiedliwych systemów edukacyjnych.
Report from the 3rd International Scientific Symposium "Inclusive Education – Everyday Challenges, Education at Universities"
The 3rd International Scientific Symposium entitled "Inclusive Education – Everyday Challenges, Education at Universities" took place on November 17-18, 2025, and was organized online on the Microsoft Teams platform. The event was organized by the University of Prešov (Slovakia) in cooperation with project partners: the University of Silesia in Katowice (Poland), the University of Debrecen (Hungary), and Ambis University (Czech Republic). The symposium was implemented as part of the international Visegrad project "Structures of uncertainty": inclusive education in Central and Eastern European countries, financed by the International Visegrad Fund. The aim of the event was to present research results and exchange experiences regarding inclusive education in Central and Eastern European countries, with particular emphasis on solutions implemented in the Czech Republic, Slovakia, Hungary, and Poland. The symposium brought together representatives of academia, educators, teachers, students, and experts in the field of social and educational inclusion.
The first day of the conference was devoted to issues related to the education of children and youth with special educational needs. The session was opened by project coordinators Dr. Dorota Prysak from the University of Silesia in Katowice, who outlined the project's assumptions and the goals of international research cooperation. Papers were then presented on social attitudes towards people with intellectual disabilities and autism spectrum disorder in Hungary, strategic documents and projects supporting inclusive education in Slovakia, the importance of mentoring in vocational education, and activities for children from communities at risk of social exclusion. A significant element of the conference was also the presentation of Lithuanian experiences regarding inclusive policies for people with disabilities in higher education. The second part of the first day was devoted to the Czech experience. Presentations focused on the implementation of inclusive education in program documents, inclusion in prison environments, the education of older adults, and support for gifted students. The presentations demonstrated a broad understanding of the concept of inclusion, extending beyond the traditionally understood special education.
On the second day, the conference focused on inclusive education in higher education. The panel devoted to the Hungarian experience presented the legal framework for studying for people with disabilities, the solutions implemented at the University of Debrecen, and issues related to foreign language learning and language exams for students with special educational needs.
The next session, moderated by Dr. Tomasz Kasprzak from the University of Silesia in Katowice, was devoted to solutions supporting the building of an inclusive society through higher education in Poland. The papers and discussions presented during the symposium demonstrated that, despite differing legal and organizational conditions, Central and Eastern European countries face similar challenges related to ensuring equal access to education. Particular emphasis was placed on the importance of inter-institutional collaboration, developing the competencies of teaching and academic staff, creating an accessible learning environment, and implementing solutions that address the diverse needs of students.
The 3rd International Scientific Symposium provided an important forum for the exchange of knowledge and experiences between researchers and practitioners from the Czech Republic, Slovakia, Hungary, and Poland. The meeting confirmed the need for further research on inclusive education and strengthening international cooperation to build more accessible and equitable educational systems.